Za dwa dni mój brat i jego żona wprowadzą się do tego pokoju. Pakuj się powoli, to nie będzie kłopot, prawda?”
Polina odłożyła nóż, którym kroiła jabłka do ciasta. Na desce do krojenia pozostało przekrojone na pół jabłko, białe i zaczynające brązowieć przy przecięciu. Jej teściowa stała w drzwiach kuchni, mówiąc tak swobodnie, jakby rozważała przeniesienie fiołka w doniczce na inny parapet.
– Który pokój, Tamaro Iwanowna?
„Tak, twój pokój dziecięcy. Twoja Sofia nie ma nawet trzech lat, nie potrzebuje dużo miejsca. A Kostik i Żanna nie mają gdzie się poruszać, mają tyle rzeczy.”
Polina powoli wytarła ręce o fartuch. W piersi zaczęło narastać uporczywe, nieprzyjemne uczucie – to samo, które nauczyła się rozpoznawać przez dwa lata, odkąd mieszkała w tym domu.
— To jest mieszkanie mojej babci. A pokój Zofii to pokój Zofii.
Teściowa zacisnęła usta, jak zawsze, gdy synowa powiedziała coś, co jej się nie spodobało.
– No to zaczyna się. Chciałem cię uprzejmie ostrzec.
I wyszła, stukając kapciami o podłogę korytarza.
Polina stała przy desce do krojenia. Na zewnątrz mżył lekki jesienny deszcz, spływając po szybie krętymi strużkami. Z pokoju dobiegał głos córki – Sofia układała pluszowe króliczki do snu, mamrotała do nich i poprawiała im kocyk.
A Polina pomyślała o tym, jak to wszystko się zaczęło dwa lata temu.
Ona i Denis właśnie się pobrali. Babcia Poliny, Antonina Stepanowna, zapisała jej w testamencie dwupokojowe mieszkanie w spokojnej okolicy – stary budynek z wysokimi sufitami i oknami wychodzącymi na dziedziniec otoczony lipami. Polina kochała to mieszkanie całym sercem. Jako dziecko spędzała tam każde lato; babcia piekła jej ciasta z wiśniami, czytała jej książki i uczyła ją robić na drutach. Kiedy babcia zmarła, mieszkanie stało się czymś więcej niż tylko miejscem do życia – wspomnieniem, ostatnią więzią z najcieplejszą osobą w jej życiu.
Denis wynajmował wówczas pokój; młoda rodzina miała niewiele pieniędzy. Dlatego kiedy Tamara Iwanowna zaproponowała „zamieszkanie razem i pomoc w opiece nad wnuczką, póki jest mała”, zabrzmiało to rozsądnie. Jego teściowa została sama w swoim jednopokojowym mieszkaniu po drugiej stronie miasta, narzekając na samotność i pogarszający się stan zdrowia.
„Pomogę ci” – mówiła wtedy, przyciskając dłonie do piersi. „Polinoczka pójdzie do pracy, a ja zaopiekuję się Sofoczką. Jakie są teraz nianie? Wyskubią cię ze skóry. A ja jestem twoją własną babcią, niczego mi nie potrzeba”.
Polina się zgodziła. Denis był zachwycony – jego matka była w pobliżu, zapewniając pomoc i spokój ducha.
Pierwsze kilka miesięcy było rzeczywiście całkiem przyjemne. Tamara Iwanowna opiekowała się wnuczką, gotowała i sprzątała. Polina poszła do pracy, podziękowała teściowej i kupiła jej prezenty.
A potem wszystko zaczęło się zmieniać. Powoli, kropla po kropli.
Najpierw teściowa zaczęła przemeblowywać kuchnię – „tak jest wygodniej”. Potem zaczęła komentować, jak Polina wychowuje córkę – „Za bardzo ją rozpieszczasz”, „Za naszych czasów wychowywaliśmy ją inaczej”. Potem pojawiły się rozmowy o tym, że Polina „nie poświęca mężowi wystarczająco dużo uwagi”, że „nie dba o dom” i że „wraca z pracy i od razu sięga po telefon”.
Denis zawsze stawał po stronie matki w tych rozmowach. Nie otwarcie – zazwyczaj unikał otwartego konfliktu. Po prostu milczał, wzruszał ramionami i wieczorem mówił do Poliny:
– Cóż, mama nie chciała być niemiła. Ona chce dla ciebie tylko tego, co najlepsze.
I Polina przełknęła ślinę. Raz po raz. Bo była zmęczona, bo Zofia była mała, bo nie chciała skandali w domu, w którym dorastało dziecko.
Ale teraz rozmowa zeszła na pokój córki. I coś w Polinie zaskoczyło.
Tego wieczoru, kiedy Denis wrócił z pracy, poczekała, aż Sofia zaśnie, a potem poszła do sypialni. Jej mąż leżał na łóżku z telefonem i przeglądał wiadomości.
– Denis, musimy porozmawiać.
– Hm? – Nie oderwał wzroku od ekranu.
„Twoja mama powiedziała, że Kostia i Żanna wprowadzają się tu za dwa dni. Do pokoju Sofii.”
Denis westchnął i odłożył telefon.
– No cóż, tak. Właśnie miałem ci powiedzieć.
Polina poczuła, że jej palce robią się zimne.
– Wiedziałeś.
„Polina, co możemy zrobić? Kostia i Żanna mają problemy z mieszkaniem; właściciel ich eksmituje, a znalezienie nowego miejsca kosztuje pieniądze i czas. A tu jesteśmy wszyscy razem, jak rodzina. Na razie sobie poradzą.”
„W stylu rodzinnym” – powtórzyła Polina. „W mieszkaniu mojej babci. W pokoju naszej córki”.
„No cóż, nie będzie spała na zewnątrz” – Denis ponownie podniósł słuchawkę. „Wstawimy łóżeczko do naszej sypialni. Nic wielkiego”.
Polina spojrzała na męża i nie poznała go. Kiedy on się tak stał? Kiedy przestał postrzegać ją jako żonę, a zaczął ją postrzegać jako dodatek do planów matki?
– To moje mieszkanie, Denis.
„Znowu to samo” – skrzywił się. „„Moje, moje”. Jesteśmy rodziną czy nie? Rodzina dzieli się wszystkim”.
— Dlaczego więc „ogólne” zostało ustalone beze mnie?
Nie odpowiedział. Po prostu odwrócił się do ściany i udawał, że zasypia.
Polina wyszła z sypialni i usiadła w kuchni. Nalała sobie zimnej herbaty. Na zewnątrz panowała ciemna jesienna noc, a latarnia na podwórku oświetlała mokre lipy – te same, pod którymi bawiła się jako dziecko.
Kostia był młodszym bratem Denisa. Dwudziestoośmioletni, nigdzie nie pracował porządnie, imał się dorywczych prac i mieszkał z jedną dziewczyną za drugą. Żanna była jego nową miłością, równie niespokojną, z manicurem na pół palca i wiecznym żalem do świata. Polina widziała ich kilka razy na spotkaniach rodzinnych. Kostia głośno się roześmiał, opowiadając, jak znowu został wydymany w pracy, jak wszyscy wokół są winni jego porażek. Tamara Iwanowna słuchała i kiwała głową: „Kostia to życiowy nieudacznik, potrzebuje pomocy”.
A teraz ten Kostinka ze swoją Żanną musiał przeprowadzić się do pokoju trzyletniej Zofii.
Polina siedziała w kuchni niemal do rana. A o świcie w jej głowie zrodziła się prosta, a zarazem przerażająca myśl. Po prostu została wykorzystana. Od samego początku. Mieszkanie, które kochała, stało się dla rodziny Denisa drogą przelotową, punktem tranzytowym, wspólną własnością, do której każdy miał prawo – oprócz niej.
Rano, gdy Denis wychodził do pracy, w kuchni pojawiła się Tamara Iwanowna. Otworzyła lodówkę jak gospodyni domowa i wyjęła twaróg.
„No więc, jesteś gotowy spakować rzeczy Sofoczki?” zapytała, nie odwracając się.
„Nie” – powiedziała Polina.
Teściowa odwróciła się powoli.
– Co masz na myśli mówiąc „nie”?
„Nikt się nigdzie nie rusza. Ani Kostia, ani Żanna. Pokój Zofii pozostanie pokojem Zofii”.
Twarz Tamary Iwanowny pokryła się plamami.
„Ty, moja dziewczyno, jesteś tu skromniejsza. Denis jest moim synem i sam podjął decyzję. A ty jesteś moją żoną; twoim obowiązkiem jest być posłuszną”.
Dalsza część artykułu znajduje się na następnej stronie.
