— Ten kot to już nie mój problem, Janie! — warknęła pani Franciszka, wycierając dłonie w zaplamiony fartuch. Jej głos przeciął wiejskie powietrze niczym stępione ostrze starego noża. — Wyrzuciłam go na zbity pysk. Zjadał tylko moje jajka, wyjadał śmietanę prosto z miski, a myszy? Omijał je szerokim łukiem, bo pewnie zwyczajnie się ich bał albo był zbyt leniwy. Niech radzi sobie sam, mam już serdecznie dość darmozjadów!
Jan stał nieruchomo w progu jej ogródka, zaciskając spracowane dłonie na kolanach. Czuł, jak krew uderza mu do skroni z bezsilności i gniewu. — Ale on teraz bezkarnie okrada mój kurnik! — wykrztusił, usiłując zapanować nad drżeniem głosu. — Przecież to Stefan. Pamiętasz doskonale, jak mówiłaś, że to twój ukochany pupil, że jest taki bystry… Teraz wkrada się przez dziurę w płocie, porywa pisklęta i tłucze jajka w gniazdach. Nie mam czego wieźć na targ, a kury ze strachu niosą się coraz gorzej. Musisz wreszcie coś z tym zrobić, Franciszko!
Sąsiadka spojrzała na niego z góry, z tym samym cierpkim, zaciętym wyrazem twarzy, przez który ludzie ze wsi woleli przechodzić na drugą stronę drogi. — Współczuję, drogi sąsiedzie. Ale co ja właściwie mam począć? Przeprosić go? Poprosić grzecznie, żeby przestał polować? Kot chodzi własnymi ścieżkami. Napijesz się herbaty? — zapytała z jawną kpiną, wskazując głową na zaparzoną w czajniku lurę.
Jan odmówił krótkim ruchem głowy i odszedł bez słowa. Wiedział, że w tym sporze został zupełnie sam. Stefan był młody, zwinny, rudy niczym płomień i niezwykle zuchwały. Potrafił bezczelnie mruczeć prosto w twarz człowiekowi, trzymając w pysku świeże pióra. Gospodarz, choć doświadczony przez los i twardy jak podlaska ziemia, zdawał sobie sprawę, że ta konfrontacja będzie go kosztować wiele sił i zdrowia.
Wrócił do własnego obejścia, przygnieciony ciężarem bezradności. Przysiadł na ganku i wbił wzrok w zabudowania gospodarskie. Stefan nie był typowym dzikim kotem. Przez lata Franciszka karmiła go resztkami ze stołu i rozpieszczała do granic możliwości. Kiedy nagle odcięła go od miski, oswojone zwierzę musiało przeistoczyć się w bezwzględnego drapieżnika. W Janie i jego kurniku dojrzało po prostu najłatwiejszy sposób na przetrwanie.
Przez kolejne trzy dni gospodarz dwoił się i troił. Zastawiał rozmaite pułapki, które rudzielec omijał z wrodzoną gracją i lekkością. Zabijał dziury w płocie deskami, lecz kot błyskawicznie wynajdywał nowe szczeliny pod okapem dachu. Jan opadał z sił. Kiedy czwartego dnia rano chwycił za stary, ciężki kij, czuł wewnętrzny opór przed skrzywdzeniem stworzenia, lecz jego cierpliwość wisiała na włosku.
Pchnął skrzypiące drzwi kurnika. Wewnątrz panował głęboki półmrok, a w zacienionym narożniku jarzyły się dwa zielone, nieruchome punkty. Stefan przycupnął na belce stropowej. Był wyraźnie wychudzony, a w jego spojrzeniu wciąż tliła się pozorna obojętność. — I co teraz, rudzielcu? — rzucił cicho Jan, opierając się ciężko o framugę. — Chcesz mnie zaatakować czy po prostu czekasz, aż sam padnę ze zmęczenia?
Zwierzak zeskoczył bezszelestnie na klepisko. Zamiast rzucić się do ucieczki, podszedł powoli i otarł się bokiem o nogawkę spodni gospodarza. Jan zamarł z uniesionym kijem. W postawie kota nie krył się ani cień agresji. Była w niej jedynie bezgraniczna rozpacz. Stefan nie stał się złodziejem z własnego wyboru — padł ofiarą człowieka, który najpierw uzależnił go od siebie, a potem skazał na śmierć głodową. Zwierzę uniosło łeb i wydało z siebie cichy, żałosny dźwięk, brzmiący bardziej jak płacz zagubionego dziecka niż skowyt drapieżnika.
Mężczyznę uderzyła fala wspomnień. Doskonale pamiętał momenty ze swojego życia, gdy sam został na świecie bez dachu nad głową i bez nikogo, kto wyciągnąłby do niego pomocną dłoń. Opuścił kij, spoglądając na swoje spracowane, drżące palce, a potem na zabiedzone stworzenie. — No tak — westchnął ciężko, odrzucając kij za plecy. — Dla niej obaj okazaliśmy się po prostu zbędnym ciężarem, prawda?
Nieoczekiwany sojusz w gospodarstwie
Tego samego wieczoru Jan nie nastawił już żadnych wnyków ani klatek. Zamiast tego przygotował miskę mleka oraz kawałek ryby, którą kupił w miasteczku na własny obiad. Stefan zjadł posiłek łapczywie, lecz w zupełnej ciszy, po czym ułożył się bezpiecznie w stercie świeżej słomy w rogu stodoły.
Dalsza część artykułu znajduje się na następnej stronie.
